Natuurpunt Lanaken

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home :: Overzicht :: excursies libellen

excursies libellen

E-mailadres Afdrukken

Libellen zijn insecten met een lang achterlijf, grote ogen en kleine antennes. Hun vleugels zijn stevig met een dichte adering en hebben vaak een donkere stip. De vleugels kunnen onafhankelijk bewegen. Zo kunnen libellen in de lucht 'stilstaan' en zelfs achteruit vliegen. Libellen jagen op andere insecten, die ze gewoonlijk in de lucht vangen. Hierbij maken ze soms duizelingwekkende duikvluchten. De meeste mensen gaan er nog steeds van uit dat libellen kunnen steken of bijten. Dit is en blijft een hardnekkig fabeltje. 

Libellen en juffers

De orde van de libellen (Odonata) bestaat uit twee onderorden: de juffers (Zygoptera of gelijkvleugeligen) en de 'echte' libellen (Anisoptera of ongelijkvleugeligen). De verschillen tussen juffers en libellen zijn in het veld gemakkelijk waarneembaar.

Juffers hebben een tenger achterlijf, de vier vleugels hebben dezelfde vorm en worden in rust meestal langs of boven het achterlijf samengeklapt en hun ogen ten slotte zijn aan de zijkanten van de kop geplaatst. Ze hebben meestal een zwakke vlucht en zitten het grootste deel van de tijd in de vegetatie.  

De echte libellen zijn robuuster gebouwd, de achtervleugels zijn aan de basis breder dan de voorvleugels en ze worden in rust meestal uitgespreid. Ze hebben grote ogen, die elkaar boven op de kop (bijna) raken. Libellen komen forser over dan juffers en zijn behendiger in de lucht. Sommige soorten maken lange vluchten over land.

  

Libellen als indicatoren

Imago's (volwassen libellen) zijn in Vlaanderen vooral te vinden van begin mei tot eind oktober. In de winter leven libellen als ei of larve in het water (uitgezonderd twee soorten winterjuffers) en zijn dan dus niet vliegend aan te treffen. Omdat alle libellen voor de voortplanting gebonden zijn aan water, kunnen volwassen dieren het makkelijkst worden gevonden langs de waterkant. 

De aanwezigheid van bepaalde soorten libellen in een gebied zegt iets over de kwaliteit van dat gebied. Gebieden met bijzondere soorten hebben meestal een hoge natuurwaarde. Dat geldt zowel voor de waterpartijen als voor de droge plekken. Hoe meer variatie aanwezig is, hoe meer libellensoorten er voorkomen. 

Libellen worden dus als graadmeter voor de kwaliteit van het leefgebied gebruikt. Sommige soorten stellen weinig eisen aan hun omgeving en kunnen bij de meest uiteenlopende watertypen worden aangetroffen. Andere soorten zijn echter juist heel kenmerkend voor bepaalde habitats (hoogveen, rivieren, ...). Deze specialisatie is meestal het resultaat van de eisen die de larven aan hun leefomgeving stellen, die vaak te maken hebben met de abiotische omstandigheden in het water (diepte, temperatuur, zuurgraad en voedselrijkdom). 

Verspreiding van libellen in Lanaken

In onze gemeente komt een rijke libellenfauna voor. De Vallei van de Ziepbeek en Neerharenheide zijn ontegensprekelijk dé toplocaties. Hier komen zeldzame en sterk bedreigde soorten voor zoals Speerwaterjuffer, Gevlekte witsnuitlibel, Hoogveenglanslibel, Gevlekte glanslibel, Beekoeverlibel en Venwitsnuitlibel. Het zijn vnl. soorten die beperkt zijn tot hoogveen en zwak gebufferde vennen.

Beken en rivieren zijn niet rijk aan libellen, maar de soorten die er voorkomen zijn dan vaak echte specialisten van stromend water. Zo treffen we in de bovenlopen van de Asbeek, Munsterbeek en Ziepbeek o.a. Blauwe breedscheenjuffer, Weidebeekjuffer, Gewone bronlibel en Beekrombout aan. De Rivierrombout kan je enkel langs de Grensmaas en het Albertkanaal waarnemen.

  

Ook in de bebouwde omgeving komen libellen voor, vooral in tuinen en parken met vijvers. Het zijn vaak algemene soorten, met de minst uitgesproken habitatvoorkeur, waarvan de larven in voedselrijk en matig verontreinigd water kunnen overleven. Lantaarntje, Vuurjuffer, Azuurwaterjuffer, Platbuik en Blauwe glazenmaker zijn typische bewoners van dergelijke habitats.

Libellenexcursies

In het begin is libellen op naam brengen helemaal niet zo makkelijk. Ze zitten niet lang genoeg stil of te ver weg en er zijn soorten die erg veel op elkaar lijken. Wanhoop niet! Oefening baart kunst. Accepteer dat in het begin niet alle libellen op naam gebracht kunnen worden en leer eerst de algemene soorten goed kennen. 

We organiseren jaarlijks minstens één libellenexcursie, maar in 2017 gaan we het aantal terreinbezoeken verhogen. Onze excursies staan open voor iedereen. Voorkennis is niet vereist. Bij slecht weer (regen, koude) kunnen excursies afgelast worden. We onderzoeken vaak kwetsbare gebieden (heide, moeras, hoogveen, vennen), die beheerd worden door het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) of die privaat bezit zijn (bvb. vijvers) en bijgevolg enkel onder begeleiding toegankelijk zijn. Geïnteresseerden nemen dan ook best contact op met de lokale verantwoordelijke. Dit kan per mail via Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. of op 0472 48 81 72.

Voor meer info over libellen kan je bij Libellenvereniging Vlaanderen terecht. De vereniging heeft als doel het verzamelen, verspreiden en delen van kennis over libellen en de bescherming van hun leefgebied. Om dit te bereiken worden er excursies, workshops en een jaarlijkse libellenstudiedag georganiseerd.

Laatst aangepast op woensdag, 16 november 2016 20:26  

Kalender

Vorige maand December 2017 Volgende maand
M D W D V Z Z
week 48 1 2 3
week 49 4 5 6 7 8 9 10
week 50 11 12 13 14 15 16 17
week 51 18 19 20 21 22 23 24
week 52 25 26 27 28 29 30 31