Natuurpunt Lanaken

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte
Home :: Overzicht :: educatieve poelen Pietersheim

educatieve poelen Pietersheim

E-mailadres Afdrukken

De graslanden rondom de educatieve poelen hebben een grote botanische waarde. Op deze locatie lag vroeger een kiezelgroeve die na de exploitatie tot halverwege de 20 ste eeuw als stortplaats van huishoudelijk afval dienst deed. Bij de verbreding van het Albertkanaal, begin jaren 80 van vorige eeuw, werd de uitgegraven grond (vnl. klei en leem) of specie gebruikt om de stortplaats af te dekken. Dankzij deze heterogene bodemsamenstelling kwam een rijke diversiteit aan planten tot stand. Hier groeien naast typische 'Kempense' soorten ook planten die eerder thuishoren in Haspengouw. 

Ongeveer 2,1 ha van dit opgespoten terrein werd eigendom van de gemeente Lanaken. Het merendeel kwam in handen van de toenmalige Waters en Bossen, nu het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB). Dit deel werd toen volledig beplant. De gemeente liet zijn grond spontaan verbossen.   

Onderhoud van de poelen

De gemeente legde in 2004 op een open plek binnen het verboste terrein twee educatieve poelen aan. De scholen kunnen hier terecht voor de praktijklessen over waterdiertjes (vijverbiotoop).

Even belangrijk als de aanleg is het onderhoud van de poelen. Een doordacht beheer is belangrijk om verlanding tegen te gaan. Het verlanden van een poel is een proces waarbij door overwoekering van planten en toevoer van organisch materiaal de poel dichtslibt. Van tijd tot tijd moeten volgende werken (gefaseerd) uitgevoerd worden: maaien, schonen en ruimen.

Maaien gebeurt bijna jaarlijks. De beste periode is eind september. Planten die de poel domineren (riet, grote lisdodde) maaien we onder het waterniveau. Zo lopen de holle stengels vol water waardoor de planten afsterven.

Onder schonen verstaan we het verwijderen van drijvende en ondergedoken waterplanten en organisch materiaal. Dit is nodig om woekering te vermijden. Schonen gebeurt in dezelfde periode als het maaien (eind september) en gebeurt manueel. Een heel karwei! De poelen worden niet in één beurt geschoond, maar maximaal twee derde van de waterplanten worden verwijderd.

Een drastische maatregel is ruimen. Dit is het wegnemen van de sliblaag op de bodem. Slib is een bezinksellaag van organisch materiaal dat door kleine organismen gedeeltelijk of geheel is afgebroken. Het slib wordt best om de 8 à 10 jaar weggehaald. Het is eigenlijk pas écht nodig als de poel te ondiep is geworden. In september 2014 werd de zuidelijke poel volledig geruimd. Het weghalen van de sliblaag gebeurde machinaal (kraanbak). In het najaar van 2017 werd de andere poel onder handen genomen.

  

Graslandbeheer (maaien en begrazen)

De gemeente zag op tijd de ecologische waarde van dit klein gebied in en stelde in nauw overleg met Natuurpunt Lanaken een beperkt beheerplan dat recent geactualiseerd werd. Onze afdeling staat samen met de kinderboerderij in voor het beheer en de monitoring van de educatieve poelen en het aangrenzend bloemrijk grasland.  

In 2008 werden de grote middelen ingezet om de verbossing tegen te gaan. De opslag van ruwe berk, zwarte els, Amerikaanse vogelkers en boswilg werd gekapt. Onder het wilgenstruweel had zich een dikke strooisellaag gevormd. Deze strooisellaag werd ook verwijderd (verschraling). 

Het grasland wordt jaarlijks in de zomer (begin juli) gemaaid en sinds 2016 ook nabegraasd met Kempische heideschapen (oktober). Door het gefaseerd maaien en begrazen is er een mooie mozaïek ontstaan tussen soortenrijke graslanden en natte ruigten. Twee zeldzame soorten, m.n. Rietorchis en graslathyrus, hebben zich dankzij het aangepaste beheer (sterk) kunnen uitbreiden. Op een aantal plekken wordt de bodem 'geschaafd'. Zo worden opnieuw optimale kiemomstandigheden gecreëerd. 

Het terrein is al jaren hét ideale leefgebied voor twee zeldzame dagvlinders: boswitje en bont dikkopje. Het boswitje heeft een combinatie nodig van kruidenrijke, zonnige vegetatie en vochtige, half beschaduwde plekken. Het boswitje vliegt in twee generaties, nl. van eind april tot begin juni en van juli tot half augustus. De vlinders leggen hun eitjes op o.a. veldlathyrus en gewone rolklaver. Het bont dikkopje is een markante soort van open bossen (bosranden) op vochtige plaatsen. Hij vliegt slechts in één generatie, nl. van half mei tot half juni. De vlinders leggen hun eitjes op pijpenstrootje en hennegras. 

         

Samenwerking met ANB

Het aangrenzend terrein, dat beheerd wordt door het ANB, is sterk onderhevig aan verbossing. In samenspraak met de lokale boswachter wordt gestreefd naar een herstel van een mozaïek van 80% schraal grasland en 20% struweel met kleine boomgroepen te streven. 

Om deze beheerdoelstelling te realiseren, werd in de winter van 2018 een deel van de aanplanting (elsbes, ratelpopulier, wilde peer, tamme kastanje, ...) en de spontane opslag in een zone ten noorden van de Asbeek verwijderd. De verruigde graslanden werden gemaaid en de stronken werden gefreesd. Vanaf 2019 wordt een gefaseerd maaibeheer ingesteld. Daarnaast voorziet men mantel-zoomovergangen naar de aanliggende bossen. Wanneer de graslanden voldoende verschraald zijn, kan men op korte termijn overgaan naar extensieve begrazing met schapen.

Laatst aangepast op maandag, 15 oktober 2018 20:40  

Kalender

Vorige maand Oktober 2018 Volgende maand
M D W D V Z Z
week 40 1 2 3 4 5 6 7
week 41 8 9 10 11 12 13 14
week 42 15 16 17 18 19 20 21
week 43 22 23 24 25 26 27 28
week 44 29 30 31